MÉO MÓ NHỮNG GIẤC MƠ

By Nguyễn Lâm Cúc

( Tôi vẫn nghĩ rằng giấc mơ là sự tái hiện một cách méo mó và bí ẩn về những nỗi ám ảnh hay niềm ước vọng nào đó của mỗi người. Tôi lại mơ thấy một đứa trẻ lang thang tìm kiếm tôi trên một cánh đồng nhiều cỏ dại. Tỉnh giấc tôi lại nghĩ đó là Đen. Tôi nhớ Đen! Thôi thì đem bài văn vần tôi từng viết về Đen đăng trở lại như là một cách không quên Đen bất hạnh của tôi)

( ảnh coppy trên mạng)


THƯƠNG QUÁ ĐEN ƠI!

Bao giờ cho đến ngày xưa
Để tôi lại cõng Đen khờ của tôi?


Em đứa trẻ rớt bên đời
Tôi làm mẹ- tuổi chín mười của Đen


Người tôi cháy khét mùi phèn
Em từ trong vũng "đê hèn" sanh ra
Phải chi được chọn mẹ cha
Đen làm hoàng tử tôi là vương nhi


Cháo Đen tôi trộm làm chi?
Đen không thể ngủ chỉ vì đói ăn

Bây giờ dạ gấm chiếu chăn
Làm sao tôi đắp cho em bây giờ?

Tấm bao tải bọc ngây thơ
Đã không bọc được gió mưa lạnh lùng


Trời ơi! Trời có hay không?

Quả bom bi nổ đã trùm lên Đen!
Ai cha em?
Ai mẹ em?
Ai gây chinh chiến. Đen đền máu xương?

Vào đời chẳng chút tình thương
Ra đi tức tưởi tủi hờn mà đi.

Người gieo những quả bom bi
Biết không bom nổ giết đi con mình?

6/2005 

 


(Đọc tập thơ ĐÃI TRĂNG - Nguyễn Lâm Cúc - NXB Hội Nhà Văn 2006)

Trần Quốc Toàn
(nhà thơ)


Thơ Lâm Cúc - thứ cúc rừng Bình Thuận hướng nội nhiều tâm sự cá nhân. Nhưng Lâm Cúc không lạm dụng cá nhân để riêng tư một cách cực đoan dễ thành bí hiểm nặng nề. Tâm sự trong thơ Lâm Cúc tự nhiên nhẹ nhàng. Nhiều lời thơ thanh thoát như một ca từ đọc rất thích:
Chiều quá buồn
Chút nữa e là mưa
Cây nhớ người
Cành lá rũ ngẩn ngơ
Dáng ai giờ
Bụi sương giăng mờ che
Áo thu
Trời
khoác cả sang hè.
(Cây nhớ người)
Nhờ khoáng đạt cởi mở như thế tâm sự thơ chạm được tới thời sự cuộc sống hòa vào thời cuộc. Trong "tâm" có "thời" những tâm sự dù rất riêng tư của người làm thơ vẫn mang tầm vóc xã hội.
Có thể tìm thấy trong bài Thương quá đen lai nỗi nhức nhối thời hậu chiến. Những ngang tắt của lẽ đời đã đưa dẫn xung khắc địch ta tới chỗ hòa hợp (về mặt sinh lý) huyết mạch của con người! Đứa Mỹ lai dù là thứ con rơi của một cuộc chiến thì vẫn là sinh mạng vẫn bé bóng đáng thương vẫn là đối tượng của nỗi ước ao được đùm bọc cưu mang: Bao giờ cho đến ngày xưa / để tôi lại cõng Đen khờ của tôi / Em đứa trẻ rớt bên đời / Tôi làm mẹ tuổi chín mười của đen. Nhức nhối chưa chiến tranh bắt một cô bé lên mười phải còng lưng làm mẹ. Nhức nhối chưa khi cô bé lên mười kia cũng đã biết cuộc ra đời bất đắc dĩ của đứa con rơi mình cõng trên lưng: Người tôi cháy khét mùi phèn / Em từ trong vũng "đê hèn sinh ra. Nỗi nhức nhối cứ theo thời gian mà cắn rứt lương tâm người trách nhiệm: Bây giờ dạ gấm chiếu chăn / Làm sao tôi đắp cho em bây giờ / Tấm bao tải bọc ngây thơ / Đã không bọc được gió mưa lạnh lùng. Bài lục bát như một khúc ru buồn cứ tích tụ những nhức nhối thời chiến để rồi nổ bom trong một ngày hòa bình những tưởng chiến tranh đã thu móng vuốt: Trời ơi! Trời có hay không / qủa bom bi nổ đã trùm lên Đen / Ai cha em? Ai mẹ em / Ai gây chinh chiến Đen đền máu xương. Người làm thơ kêu trời trên cao kia rồi nhắc nhở đồng loại ngay bên mình: Người gieo những qủa bom bi / Biết không bom đã giết đi con mình. Nhà thơ nhắc "người" mà cũng là nhắc mình vì chữ "con" cuối bài liền mạch với lời tự xưng "tôi làm mẹ" đã được xác quyết ngay đầu bài. Với cấu tứ như thế để lên án chiến tranh xâm lược Lâm Cúc đã tổ chức được trong thơ mình một tòa án lương tâm.


Nhưng tâm sự thường trực hơn trong ĐÃI TRĂNG là nỗi âu lo về cái khó của việc làm người trong hiện tại hôm nay khi con người đang mải làm giàu làm giàu đang được khuyến khích. Mải làm giàu người ta làm héo cây ngô đồng một biểu tượng tình ái trong dân ca Việt: Chen nhau xuống phố kiếm tiền / ngày đi hối hả bỏ quên luống cày / phố phường mưa bạc gió day / người về ngó ruộng tiếc cây ngô đồng (Tiếc cây ngô đồng). Mải làm giàu rồi mải hưởng thụ người chồng say đánh đắm người vợ một thời tỉnh táo của mình: Chị tôi tay tự trói tay / Ô hô cái kiếp chồng say ơ hờ / Ao nông mà chẳng thấy bờ / Chị ơi lội đến bao giờ cho qua...trong cái ao tù kia một ngày của người vợ tội nghiệp là một ngày dài bắt đầu với những khổ sai tần số cao - 5 thanh trắc công việc trong dòng lục bát nặng nề chỉ có 1 thanh bằng và kết bằng vết cắt đứt ruột bằng một chữ đã có từ thời truyện Kiều: Quần quật giặt giũ dọn đơm / Mờ sương quẩy gánh đoạn trường tận khuya (Ca dao buồn). Chính người say ấy một lần khác: Anh về mang bão về theo / Bàn nghiêng ghế đổ chó mèo lánh xa / trẻ con khép nép góc nhà / Em qua hàng xóm núp nhờ qua cơn... để rồi Bếp tình lạnh ngắt ngồi nhen / Phập phù thổi gió bay lên tro tàn (Bão). Âu lo rồi an ủi! Và trên hết người phụ nữ trong thơ Lâm Cúc tìm ra cách thức mềm mại những bề bỉ để giữ người của mình cách thức ấy được chấp nhận mong chờ:


Nhớ chiều nhóm bếp nghe em
Để anh nhìn ngọn khói lên anh về
Vào ra giữa chốn hội hè
Mong manh níu sợi khói quê làm người
(Xin em)
Cả tập ĐÃI TRĂNG nối dài tâm sự về chuyện "làm người" dòng tâm sự giàu nữ tính và nhạc tính.
T.Q.T.

More...

CHIỀU

By Nguyễn Lâm Cúc


( Ảnh coppy trên mạng)

Thơ Nguyễn Lâm Cúc



Trên đỉnh tháng mười trổ cụm buồn phơ phất

Em biết lấy gỉ để báo tin vui?

Giọt thở dài đã vo lòng nén chặt

Dải sương chiều lại nông nỗi thả rơi!

More...

SAY TRĂNG

By Nguyễn Lâm Cúc


Say trăng





Thơ Nguyễn Lâm Cúc

Có một lần say khướt với mênh mông
Rồi ngất ngưởng kéo màn trời toạc xuống
Trăng lồ lộ...
Ngọc ngà hơn tưởng tượng
Từ đó về hóa mộng mị liêu xiêu

More...

Trăng Xanh

By Nguyễn Lâm Cúc

TRĂNG XANH






Đêm qua trăng ghé hiên nhà
Tìm không thấy bạn trăng ra phố chờ
Trời phố vừa chật vừa mưa
Vầng trăng đẫm lạnh đến giờ còn xanh.

Thơ NLC

More...

CHẠM ĐẤT

By Nguyễn Lâm Cúc


 CHẠM ĐẤT



Thơ Nguyễn Lâm Cúc

Ngã lưng xuống cỏ nhìn mây
Gối đầu lên cuộc thế này nghênh ngang
Nhâm nhi ngọn cỏ nhân gian
Nghe lưng chạm đến nồng nàn đất quen!

More...

HỎI MÙA THU

By Nguyễn Lâm Cúc

HỎI MÙA THU




Không tin hãy hỏi thu vàng
áo sương dát mỏng kéo choàng tái tê
nhưng tin thì đông đã về
gió bấc rờn rợn đầu hè thổi quanh.

Nguyễn Lâm Cúc

More...

XIN CAN- NGUYÊN NGỌC

By Nguyễn Lâm Cúc

Xin can



Nguyên Ngọc

 Trên những tấm bia đá mà hàng ngàn con rùa tội nghiệp sẽ phải còng lưng vốn đã còng của chúng để
đội đó hẳn các nhà chủ trương và thực hành Văn Miếu hiện đại sẽ khá lúng túng trước trường hợp Tạ Quang Bửu. Nhất định là ông không thể có mặt trên bảng vàng bia đá đó rồi bởi ông thuộc một nền văn hóa khác nền văn hóa của tri thức thật sự chứ không phải của tri thức bằng cấp tràn lan đang là tai nạn xã hội của chúng ta bây giờ.

Vừa đọc thấy tin ra mắt Trung tâm bảo tồn di sản tiến sĩ Việt Nam thời hiện đại trong đó có hẳn mấy mươi hecta dành cho một Văn miếu ghi danh các tiến sĩ thời nay; lại còn thấy kể rằng sẽ có rùa đội bia đá khắc tên chư vị tiến sĩ. Một tờ báo trân trọng đưa tin và đưa ảnh một vị giáo sư tiến sĩ hăng hái mang đến tặng ngay trung tâm một "di vật" cực quý: bức ảnh ông ta chụp cùng một vị Thủ tướng lại có ảnh ông ngồi viết những dòng quý giá vào sổ lưu niệm của trung tâm nữa. Được biết vị tiến sĩ hăng hái này cũng chính là một trong những người từng chủ trì Hội đồng phong chức giáo sư và phó giáo sư nhiều tai tiếng...

Đọc tất cả những tin đó khá dồn dập trong mấy ngày nay mà lo quá! Ừ thì có nơi nào đó lo việc lưu giữ những tài sản trí tuệ của đất nước này nay là việc nên làm nhưng lưu giữ tài sản trí tuệ của đất nước là lưu giữ tên tuổi của các tiến sĩ chăng? Tôi nghĩ ngay đến một nhân vật chắc chắn cho đến nay vẫn được sự kính trọng của mọi người như một nhà trí thức lớn của Việt Nam một đầu óc uyên bác một nhà giáo dục kiệt xuất một nhân cách cao quý từng có đóng góp rất quan trọng cho một thời kỹ khá rạng rỡ của giáo dục đại học ở nước ta: Tạ Quang Bửu. Theo chỗ tôi được biết và tôi đã kiểm tra lại trí nhớ bằng cách hỏi kỹ lại nhiều người am hiểu: Tạ Quang Bửu là người không hề có bất cứ một bằng cấp nào hết. Có người còn kể: Ông theo học rất kỹ một ngành đến khi sắp lấy bằng ở ngành đó thì bỏ chuyển sang một ngành khác cứ thế hàng chục ngành... Vì sao? Vì ông quan niệm học là để chiếm lĩnh tri thức chứ không phải để lấy bằng để thành tiến sĩ này tiến sĩ nọ; cũng rất có thể từ rất sớm ông đã nhận ra điều hết sức quan trọng đối với một người trí thức ngày nay - mà mãi sau này Edgar Morin mới nói - là: trong thời đại ngày nay một tri thức thật sự không phải không thể là tri thức đơn lẻ bị chia cắt cục bộ phiến diện mà phải là người "liên kết các tri thức" có vậy mới thật sự chiếm lĩnh được thế giới vô cùng phong phú và cũng vô cùng phức tạp này? ... Tôi hình dung với số lượng tiến sĩ đã có - và sẽ còn có theo kế hoạch đào tạo vài trăm ngàn tiến sĩ của Bộ Giáo dục và Đào tạo - hẳn số lượng các bia đá phải nhiều gấp chục lần số bia đá ở Văn miếu Hà Nội (chẳng chơi một kỷ lục ghi-nét mới của Việt Nam chắc hẳn thế giới không sao theo kịp!). Trên những tấm bia đá mà hàng ngàn con rùa tội nghiệp sẽ phải còng lưng vốn đã còng của chúng để đội đó hẳn các nhà chủ trương và thực hành Văn Miếu hiện đại sẽ khá lúng túng trước trường hợp Tạ Quang Bửu. Nhất định là ông không thể có mặt trên bảng vàng bia đá đó rồi bởi ông thuộc một nền văn hóa khác nền văn hóa của tri thức thật sự chứ không phải của tri thức bằng cấp tràn lan đang là tai nạn xã hội của chúng ta bây giờ.

Vậy nên chuyện văn miếu với bia đá tiến sĩ hiện đại không chỉ là chuyện tốn kém tiền nong và đất đai cũng không chỉ sẽ là chuyện đấu đá khốn khổ và xấu xa để chen chân vào cái chốn lưu danh thiên cổ chắc chắn sẽ xảy ra ở một đất nước vốn chuộng hư danh này mà còn là trước hết là chuyện một nền văn hóa tiếp tục và tăng cường văn hóa bằng cấp chăng? hay là kiên quyết bằng mọi cách châm dứt đi chôn vùi đi để có được một không khí văn hóa tri thức lành mạnh dễ thở hơn văn minh hơn đôi chút.
Lưu giữ bảo tồn tri thức ư? Tất nhiên là cần quá đi chứ. Nhưng cần kíp hơn cấp bách hơn là tôn trọng thật sự trí thức ngay bây giờ tạo điều kiện cho người ta làm việc và sống trước hết là tự do tư tưởng và sáng tạo. Hàng ngàn tấm bia đá không bằng không nếu không thật sự có tự do suy nghĩ và sáng tạo cho người trí thức!

Tôi cũng không thể không hình dung vô số chuyện khôi hài sẽ diễn ra khi thực thi sáng kiến văn miếu vĩ đại này. Chẳng hạn tôi có được biết một vị cứ mỗi lần viết một bài báo lại trịnh trọng ký tên: "Lưỡng quốc tiến sĩ". Chả là ông ấy từng có bằng tiến sĩ mỹ học ở Liên Xô (cũ) nơi bên cạnh việc giúp đỡ ta to lớn về giáo dục cũng đã từng hại ta với không ít bằng tiến sĩ hữu nghị; sau đó lại có một cái bằng tiến sĩ nữa về ngữ văn ở Việt Nam. Không biết các vị làm Văn Miếu hiện đại sẽ ghi danh ông ở đâu và bằng cách nào? Lưỡng quốc tiến sĩ kia mà duy nhất toàn quốc đấy chắc chắn ông ta sẽ đòi được đứng ở tấm bia đầu tiên và lớn nhất và khắc bằng chữ đỏ thật to nữa kia. Có khi còn đòi dựng tượng đồng nữa là khác!

Đã có không ít chuyện khôi hài hiện đại rồi đừng thêm làm gì nữa.

Một anh bạn ở nước ngoài người rất tâm huyết với mọi chuyện kinh tế văn hóa của đất nước vừa viết mấy chữ ngắn mà thống thiết: Xin can! Xin can!

Tôi cũng vậy: Xin can!

Báo Tia Sáng

More...

TUYỆT TỰ CÂU XIN LỖI?

By Nguyễn Lâm Cúc


TUYỆT TỰ?





Thơ Nguyễn Lâm Cúc


Mẹ tôi
Người Mẹ già lẩn thẩn
Ai nói gì cũng tin

Từng dốc túi nuôi anh qua chiến trận
Thắt lưng buộc bụng suốt thời bình

Chợt sáng nay Mẹ gọi tôi căn vặn
-Con để câu xin lỗi tuyệt tự răng đành?
Ôi! Câu xin lỗi làm nước mắt Mẹ chảy vòng quanh!

More...

BÀI THƠ VIẾT CHO NGÀY KHÔNG HUỀ VỐN

By Nguyễn Lâm Cúc

 

NGÀY KHÔNG HUỀ VỐN



Thơ Nguyễn Lâm Cúc


Ngày như mụ đàn bà lười nhác

Than vản nghèo từ sáng đến trưa

Năm là gã đàn ông chuyên cờ bạc

Rất tinh ranh những ngón lọc lừa


Em bổi hổi mang xuân ra cược hết

Ừ thì chơi cho nghiêng nước nghiêng thành!

Bao chiếc lá rụng rơi không kịp biếc

Rưng rưng hồn những cánh rừng xanh

Thì đã sao nếu bây giờ lửa cháy?
Em hò reo ta thắng ta rồi!
Mặc kẻ thua là linh hồn thảm hại
Ôm vết đau ẩn nấp giữa môi cười.


Có giọt nước mắt rơi vì lời xin lỗi

Mây vẫn bay chẳng thể nào ngừng

Thiền tịnh sẽ quỳ nếu kịp còn hấp hối

Chỉ e rằng phút ấy vẫn mông lung.

23/8/08

More...

HỌC TĨNH LẶNG

By Nguyễn Lâm Cúc


TĨNH LẶNG




Thơ Nguyễn Lâm Cúc



Gió lạy cây làm thầy

- Xin học  để tĩnh lặng!



Cây rủ buồn trầm giọng

-E mình chưa đủ xanh.

More...