HOÀI NIỆM XA XĂM

HOÀI NIỆM XA XĂM


Tuỳ bút Nguyễn Lâm Cúc


          Vào những ngày giữa tháng chạp ba tôi bắc chiếc thang lên cành mai ẻo lả. Cành mai oặt vẹo đi nhưng cái thang đã được tựa  khéo léo vào một đám cành đan xen. Ba tôi trèo từng bước như bước loài mèo. Nhẩn nha từng chút một ông hái lá mai một cách kiên trì thong thả như đang thưởng thức một thú chơi. Lừa tay vào cuống chiếc lá tách khẽ ngay khớp. Chiếc lá rời cành nhẹ nhàng. Cách làm này tránh cho cành mai không bị trầy xước. Nếu lỡ có một vết xước ba tôi xuýt xoa y hệt như vừa làm chúng đau khiến tôi đứng nhìn ông làm mà phì cười. “Cây cỏ cũng có hồn có tiếng nói đó con chỉ là do ta không nghe được mà thôi”. Ba tôi nói vậy. Đám lá rời khỏi tay ông bay lảo đảo trong gió đậu  nhẹ nhàng xuống mặt sân trước khi tan biến vào đất chiếc lá còn mượn gió quẫy lên từng đám lao xao. Chiều tối cây mai chỉ còn lại những chiếc cành nho nhỏ trơ trụi chỉa lên nền trời đang sẫm tối như than vãn.
          

Có lẽ khi ba tôi hái lá mai đã làm những nụ mầm  thức giấc.  Vì sau khi hái lá vài ba hôm những nụ cái với lớp vỏ cứng ngủ im lìm trên cành suốt bao ngày tháng bỗng một sớm tinh mơ cựa mình đầu nụ hé lộ một chút nõn xanh. Rồi những nụ xanh ấy  ùa ra từng bầy đậu chi chít trên cành. Lúc này cành mai đã đẹp lắm! Từng cụm hoa xanh tuyệt vời như  bích ngọc  chúng nhón gót đứng nhún nhảy  cạnh nhau một cách  kiêu hãnh điệu đàng. Một hôm khi trong nhà bay tràn  mùi hương trầm ngan ngát từ bát nhang cúng Tất niên  thì đầu cành mai  tự bao giờ  đã hé rưng rưng những cánh vàng với làn hương thật thoảng thật nhẹ  e âp đâu đó  trong đêm tĩnh lặng.  Đó thông điệp của mùa xuân mà hoa mai  gửi  con người và vạn vật.


Ở Đức Linh hầu như nhà nào cũng có một vài cây mai. Có nhà có cả một vườn. Còn những hàng mai cạnh bờ rào bờ dậu thì hơi đâu mà đếm. Ngày xưa vùng này còn có cả những rừng mai như Láng Mai Thác Mai. Mỗi  mùa xuân về hoa nở vàng rợp cả một miền. Ngày ấy người Đức Linh mấy ai trồng mai. Trên rừng nhiều như thế muốn bao nhiêu cứ lên rừng mà chặt việc gì phải trồng. Nhà tôi năm nào cũng có một bình mai lấy từ rừng. Ba tôi nhờ người ta lấy cái vỏ đạn đại bác làm thành một cái bình thật đẹp cứ đến tết lại sai tôi mang bình ra lấy giấy nhám đánh bình bóng đến mức thấy gương mặt tôi trong đó méo xẹo. Có những năm  tết của nhà tôi chỉ duy nhất  là cành mai vàng.


Vào khoảng 19 hay 20 tháng chạp  người ta rủ nhau ùn ùn lên rừng chặt mai. Hầu hết là đám thanh niên. Mai rừng mai núi thường không đẹp vì cành mảnh nụ bé. Mai mọc rãi rác ở ven các dòng suối cành mới khỏe nụ cái nhiều và to. Hai anh tôi đi mất một buổi vác về từng ôm lớn rồi hì hục thui thui đốt đốt. Có một năm  sau khi bưng ngọn đèn dầu ra mồi nhóm đống lửa thui mai ở sau hè xong anh tôi bảo thằng Út bưng cây đèn vô bếp cất. Út vì nóng lòng ra ngồi hóng   nó chạy chân vấp vào ngạch cửa bếp ngọn dèn dầu văng tuốt vô mái tranh vách bếp. Ngọn lửa táp nhanh. Gió kéo về thổi rần rật. Trong nháy mắt lưởi lửa đã liếm trọn căn nhà. Khói bốc ngùn ngụt tận trời xanh. Anh em tôi sửng sờ đến cứng cả người cứ đứng há hốc miệng ra nhìn ngôi nhà rụi tan trong đám lửa tàn bạo như giặc cướp. Làng xóm chạy rần rần. Tiếng la tiếng kêu cứu vang dậy từ đầu thôn đến cuối xóm.

Năm ấy cả nhà ăn tết trong căn nhà tranh dựng vội trống tuềnh toàng. Bên dưới  mái tranh mẹ tôi treo chục cây bánh tét tòng teng. Ánh mắt của tôi bị đóng đinh vào chỗ ấy .  Không biết bằng cách nào tôi cũng có chiếc áo mới loè loẹt hoa tím đỏ. Tôi khoác vào chiếc áo thòng tận đầu gối. Cái sự dài khiến tôi an tâm nó che được chiếc quần rách. Tôi vênh mặt  mỗi khi bọn trẻ trong xóm nhìn tôi chòng chọc  rồi cùng cười rú lên.

 Năm sau hai anh tôi đứng nhìn thanh niên trong xóm đi chặt mai với ánh mắt lấm lét.  Ba tôi từ trong nhà bước ra ấn vào tay hai anh cây rựa nhỏ rồi nói : “Đi sớm mới có thời gian lựa cành đèm đẹp con à” Anh tôi lao chiếc xe đạp ra khỏi nhà như người ta làm xiếc.

Năm nào cũng vậy dù có buồn ngủ mấy tôi cũng rán thức  chờ nghe tiếng pháo giao thừa và ngắm những bông mai đầu tiên nở trong cái đêm nồng nàn hương khói chờ những phút giây đầu tiên của năm mới sang với rất nhiều phấn khích. Nửa đêm ba tôi bày một bàn hương đèn ra giữa sân. Chung quanh vắng lặng và thiêng liêng tôi tưởng như trong màn đêm dày đặc chung quanh có những đấng bề trên của gia đình hiện diện. Ba tôi lầm bầm cầu khẩn một cách vô cùng thành khẩn ông xin  cho chúng tôi được mạnh khỏe ăn nên làm ra. Lúc này trong nhà tôi đèn sáng choang. Tôi đến bên cành mai nhìn trên đầu những chiếc nụ xanh nhô nhú hẳn lên một đoạn màu vàng rồi  một cánh mai vàng hoe dịu dàng bước ra khỏi chiếc vỏ lụa xanh mang theo làn hương mỏng ngây ngất.
 

Bây giờ đêm giao thừa tôi vẫn còn thức nhìn mai nở vẫn say với niềm hạnh phúc được thấy sự kỳ diệu của một bông hoa trong giây phút trở mình bung cánh. Đã qua bao mùa hoa mai tàn nở rồi? Đã có quá nhiều đổi thay. Những thay đổi ấy rõ ràng được là thêm ra về con số về vật chất nhưng sao lòng cứ hao khuyết. Cứ mỗi khi nhìn bông mai vàng tươi tinh khôi tung cánh trên cành lòng tôi lại nao nao xao xuyến cái gì như nhớ mong như luyến tiếc lay động. Tôi tiếc cái gì? Tôi mất gì ? Không thật rõ ràng nhưng hình như nhiều quá. Hao cạn quá! Những cánh  vàng mỏng manh như một tâm hồn bị ai đó giày vò rồi dát mỏng bứt rời và ném tung xuống mặt đất. Vẫn biết là không thể khác mà bâng khuâng ngậm ngùi khôn nguôi.


Cây mai của nhà tôi được ba tôi trồng từ cái ngày gia đình tôi đến ở vùng đất này. Nó là cành mai đầu tiên chặt từ rừng về chơi tết. Qua tết ba tôi đem cành dâm xuống một bên giếng rồi chăm tưới   nó bén rể. Sau này ba tôi bứng ra trồng ở cuối góc sân bên phải phía trước nhà. Một ngày nọ ba tôi  họp cả nhà lại để phân chia tài sản. Tất cả chúng tôi không ai lấy gì. Nhà cửa ruộng vườn đồng ý để cho cậu Út tất. “ Cái nhà muốn ở thì ở muốn cho con cháu ở thì cho không ở thì để làm nơi thờ tự. Tuyệt đối không được bán. Thửa đất cạnh nhà cho tùy ý khi túng thiếu có thể bán đi mà xoay sở làm ăn. Nhưng riêng những cây mai ba muốn cho Cúc. Cúc nó thích hoa mai ba cho nó để nó tự do muốn đến chặt cành về chơi lúc nào thì tuỳ nó. Quyền của nó không phải xin ai nữa. Tính khí của nó tao biết chúng mày- Ba tôi chỉ vào vợ chồng Út- nói năng bổ bã như thế nó tự ái nó lại không đếm xỉa đâu.” Vài năm sau thì ba tôi mất. Từ khi ba tôi cho những cây mai còn viết giấy cẩn thận bảo các anh và vợ chồng cậu Út cùng ký vào rồi giao cho tôi giữ. Tôi vẫn chưa một lần nào về chặt cành mai. Tôi không nỡ. Có năm tôi bấm bụng đi mua cành mai giá bằng một tháng tiền ăn của cả nhà về chơi mấy ngày tết nhưng kiên quyết giữ những cây mai của ba vẹn toàn.


Mai già mai lão bỗng có giá. Người thành phố về lùng sục khắp nơi. Đào đào. Bới bới. Chuyên chuyên. Chở chở. Làng quê mất dần những cây mai đẹp dáng đẹp hoa mất cả những kỷ niệm thân thiết vì mấy ai cưỡng nổi khát vọng tiền tài. Những gốc mai vất vưởng bên bờ rào những lão mai từng chứng kiến bao thăng trầm của gia chủ trở thành miếng mồi trong mắt thợ săn.  Cây mai của tôi nằm trong số ấy. Tôi về thăm ngôi nhà cũ nhìn tôi ngơ ngác. Chỗ hàng mai  chỉ còn là một khoảng trống mặt bị đất đào xới loang đỏ trên đó đã kịp mọc lên vài búi cỏ dại. Nghe đâu cậu Út bán cụm mai già vài triệu từ lâu rồi.

Cho đến bây giờ khi ngồi viết những dòng này tôi vẫn chưa hề hỏi cậu Út vì sao bán hàng cây mai. Tôi sợ lời phân bua và cái kết quả mà tôi được nghe. Thôi cứ để hàng cây sống trong hoài niệm của tôi với những Láng Mai Thác Mai và một thời thơ dại cháy trong cánh áo đỏ lùng nhùng xa xăm.

Nguyễn Lâm Cúc
1/2007 và 1/2008

Đãi Trăng

Gửi anh PCT

Anh à nghe nói mai năm nay đắt kinh khủng anh xem ké mai nhà NLC là thượng sách rùi.

Đãi Trăng

Gửi bạn Dạ Nhật Trường

Cảm ơn bạn Dạ Nhật Trường đã ưu ái khen bài viết. Tết đến rồi chúc bạn và gia đình mùa xuân này " hơn hẳn những xuân qua"

pcthang

Tiếc!

Năm nay hà nội rét đậm rét hại cây mai nhà tôi ra hoa rồi nhưng bị đợt rét này làm cho thui chột hết.
Thôi thì thưởng thức mai nhà bạn Lâm Cúc vậy!

Dạ Nhật Trường

gửi chị Lâm Cúc

Một bài viết rất cảm động. Một câu chuyện rất đời rất người nhưng cũng thật nhân văn. Hình ảnh cây mai chắc sẽ còn đi theo suốt cuộc đời với những thăng trầm lam lũ của đời người. Hình ảnh người cha tỉa lá cho mai nở bông vào mỗi dịp xuân về cùng ký ức cái lần hãm mai thật sống động.
Cám ơn chị đã cho đọc một bài viết hay.
Chúc chị luôn vui mạnh khoẻ hạnh phúc!

Đãi Trăng

Gửi Oanh

Không hiểu vì sao bạn lại nói NLC nên nhớ Lão Mai Đinh Đình Chiến nhỉ? Bạn nói rõ hơn được không? Anh Đinh Đình Chiến thì liên quan gì đến bài viết trên và liên quan gì đến "cái sự nhớ " của NLC chứ? NLC có ngạc nhiên vì cảm nhận này của bạn đó.

Chúc bạn một ngày thật nhiều niềm vui nha

Đãi Trăng

Gửi Hoài Vân

Mấy ngày nay tâm trạng NLC không tốt không biết trốn vào đâu NLC tìm về thơ dại cho nguôi khuây đó HV.
Năm nay quê Cúc mai nở suốt tháng Chạp giờ này mai đã bông trái hết rồi nhưng tết thì còn túc tắc ngoài ngõ. Nhưng nhà anh Đinh Đình Chiến vẫn được "lão Mai" nở đúng tết vì nhờ thợ trồng mai chăm bón.
Lão Mai ấy mà Hoài Vân xui NLC "nhớ tạm" cũng không ổn. Phạm húy chết.
NLC đã đóng gói gửi qua máy bay 3 tạ nắng HV sưởi tạm mấy ngày tết nhé.

Đãi Trăng

Gửi LHP

Có những điều không phải cố nhớ không phải in hằn trí nỗi mong nhớ mơ hồ từ xa xăm một lúc nào đó ùa về đầy ăm ắp và nó đưa ta về những ngày với những gì chỉ còn ký ức lưu giữ thôi LHP nhỉ?

kimoanh

Đúng đó bạn Vịt. Nhớ cảnh không bằng nhớ người. Nhớ về xa xưa không bằng nhớ bây giờ. Thôi thì nhớ lão Mai đi lão ấy già rồi quý lắm đấy mấy ai có mai già đến 54 tuổi. Nhớ lão ấy nhì nhé nhớ nhất vẫn là lão Notai

hoaivan

Gửi Cúc

Lúc nào hoài niệm về cội mai già thì nhớ tạm về "lão Mai" cũng được Cúc nhỉ?
Dạo này bận hay sao mà ít thấy bạn? Gửi cho HV 1 ít nắng đi ngoài này lạnh quá.

LHP

GỬI BẠN NLC

Có những điều mất đi đau thắt ruột
để suốt một đời hoài niệm nhớ mong
hoài niệm là gì? Hoài niệm rất giản đơn
như gốc mai vàng cha từng chăm chút!