NHƯ MỘT LỜI TRI ÂN

 

Nguyễn Lâm Cúc

Tôi đọc truyện ngắn "Nơi hành lang bệnh viện"  của Phan Đình Minh trong một tâm trạng lổn nhổn   hình như mọi ngỏ ngách của tâm tư tôi vào lúc này có một bầy chuột đang bò. Chúng vừa rình mò vừa cắn nhau chí choé vừa tha lôi một số vật chúng khua khoắng được một cách lấm lét. Với một tâm trạng như thế đọc bất kỳ thứ gì cũng là một sự cưỡng ép nhưng thật ngạc nhiên là tôi đã mỉm cười khi con mắt dừng lại ở những dòng cuối cùng của truyện.

            Tôi đứng lên bước đến cửa sổ những Bật Tài Hân và nhân vật Tôi trong truyện từ đâu đó trong thinh không dần dần đi về phía trí óc của tôi. Họ bước những bước chân mộng ảo  từ những vùng nông thôn đặc sệt bùn nâu nơi tuổi thơ tôi cũng đắm đuối trong những vũng sình với những chú  ốc vặn soắn chặt rong rêu dưới cái nắng chang chang hoặc với những bông lúa trổ muộn sau vụ gặt tôi đưa bàn tay non nớt tuốt vội vàng bất chấp cả những mảng da tay tụôt cùng vỏ trấu sắc nhám. Vì thế từ đáy tâm hồn tôi thoảng hương vị bùn non ngai ngái toả dày trên thân thể của họ cũng thế mùi vị ấy tôi đang từ ngọn gió đang lướt qua vòm cây bạch đàn cạnh cửa sổ. Họ đi từ áo vá cơm độn và ngây ngô của thời học sinh rồi ngơ ngác vào đời. Họ đi từ trai trẻ trong trẻo đến người đàn ông thành đạt nhưng đã mờ đục vì bụi bặm cuộc sống bám dày. Họ đã sung túc hoặc vẫn đang kiếm bữa nọ lo bữa này nhưng cùng sang đỉnh bên kia của đời người và cùng ngoảnh lại thảng thốt vì đựơc mất. Những nhân vật ẩn hiện  tựa sương loãng mà cũng như tượng đá sừng sửng góc cạnh khiến tôi tò mò đưa bàn tay chạm vào để cảm nhận. Tôi rời cửa sổ và đọc lại truyện.

            Nhà văn Phan Đình Minh sanh năm 1959. Được kết nạp vào Hội nhà văn Việt Nam năm 2009. Anh từng khoe bố anh không thể nào tưởng tượng nổi là anh trở thành Nhà văn. Đó là điều làm anh sung sướng nhất khi trở thành Nhà văn. Điều đó   làm cho  tôi nghĩ rằng sự phấn đấu trong mấy chục năm cầm bút của anh ngay cả khi đứng trước một trận đánh ở chiến trường Campuchia anh cũng nghĩ nếu vẫn còn sống sót sẽ viết và viết chỉ để là "loè" ông bố nông dân của anh thôi. Cái mục tiêu vừa buồn cười vừa vĩ đại  thành động lực để người sĩ quan Công An đeo bám cõng tải được công việc nặng nhọc nhất của con người đó là : vắt óc thành những dòng cảm xúc chảy tuôn vào dòng sông đời khi dòng sông này mỗi ngày đang dần trơ cạn chai lì nhiều hơn ở bất kỳ góc cạnh nào.

            Văn của anh Phan Đình Minh như đất nâu như ngọn gió thổi từ cánh đồng oai oải mùi cỏ thơm thơm. Như giọng nói của người chú người cha vọng lên từ đám ruộng từ  cọng vó ven sông mùa nước nổi. Đọc đoạn này trong truyện ngắn " Nơi hành lang bệnh viện":

 " - Mày ngốc. Nó vừa đầu tư nhầm ba cái máy đùn gạch đặc. Lỗi thời. Người ta ầm ầm cần gạch lỗ xây nhà xây công trình giảm tải mà lại đi rước cái thứ cổ lỗ. Tám năm nuốt pho-ma bánh mỳ ở châu Âu - phí. Mà thôi uống Bật. Hỏng làm lại. Chỉ có tao đây điếng. Nhận thầu nhầm - chết. Cưa đường nhầm nghiệm thu chênh độ cao cống tắc - chết. Vợ chồng bạc mặt lo kiếm tiền con thi vào cấp ba trượt phang tím giò nó vẫn không thèm ngoan đàn đúm bạn bè qua đêm - chết."

Qua đoạn văn đó hình ảnh cuộc sống hiện ra xù xì. Chông chênh  cao thấp. Có sự giao thoa và có cả lệch lạc. Có nơi lấp lánh có nơi đen ngòm có nơi ấm áp và có nơi đang lạnh lẽo. Một bản photo cuộc đời được cóp lại qua ngôn từ Phan Đình Minh và được thanh lọc bằng cái tâm hồn nồng hậu.

Truyện ngắn " Nơi hành lang bệnh viện" nhưng mãi đến cuối truyện khung cảnh bệnh viện mới hiện ra vào một giờ đã bắt đầu vắng vẻ của đêm. Khi ấy và nơi ấy đối mặt với bệnh tử con người ta bỗng trở nên yếu ớt bỗng thấy rõ sự bất lực của đồng tiền cũng là thấy rõ giá trị của chính đồng tiền. Và người ta ngẫm ngợi sự đời tình người sự được mất...

"Tôi phóng xe ra bệnh viện. Thằng Tài thằng Hân đều đã có mặt. Nhìn bố thằng Sang bất động trong phòng cấp cứu tôi ái ngại vô cùng. Cũng may cơn nguy kịch đã qua.  Cũng nhờ thằng Bật về  kịp. Mọi chuyện thuê xe lên Hà Nội đến việc nhập viện chi phí tự mình nó chu đáo chẳng thèm nói với ba thằng đang làm nhà nước chúng tôi.

-  Ông cụ suy thận cấp. Mình điện cho thằng Sang nhưng không gặp. Hầm đang đoạn khoan nước rút để kịp thầu.

Tôi lơ đễnh nghe thằng Tài báo cáo.

-  Sao không xin chạy thận nhân tạo luôn đi.

Thằng Tài nhăn mặt.

- Chỉ khéo cầm đèn. Thằng Bật lo cả rồi. Nó nói không hiểu nguyên nhân gì mà Ka-li trong máu ông cụ tăng trên mười phẩy.

  Ghê quá. Ông chủ lò gạch biết kỹ cả về bệnh lý. Vài ngày nữa bệnh tình ông cụ có biến chuyển như lời bác sỹ nói không? Mà thằng Sang...

Lòng tôi nao nao buồn thương bạn quá. Thầy nó nằm kia anh Đệ lại chưa về.

Đêm bệnh viện buồn hưu mênh mông ánh sáng vàng. Thằng Bật ngồi gục đầu vào hai cánh tay chợp vội mắt một lúc. Vậy mà tiếng ngáy của nó vẫn gừ gừ không kìm được. Thằng Tài thằng Hân thì đang chụm đầu rít thuốc vặt."

Đoạn văn trên cho biết ông bố của một người bạn thuở cắp sách phải đi viện khi con ông không có mặt. Mọi phụng dưỡng đều nhờ vào một người bạn tên Bật. Một người thành công nhờ vào nghề nặn đất thành tiền. Bật bây giờ có thể nhờ tiền "nặn" ra được nhiều thứ. Nhưng Bật vẫn giữ nguyên vị nồng nàn cùng bè bạn thuở chăn trâu. Thay bạn hiếu thuận cùng người cha già neo đơn. Những người bạn khác họ tuy không giàu tiền của nhưng họ không chịu kém Bật về nghĩa tình.

Toàn câu chuyện và cả cảnh cuối cùng chỉ để nói lên sự ấm áp chỗ dựa dành cho nhau của những người bạn dù bây giờ họ đã khác nhau. Nhưng họ đã không làm như người xưa từng đúc kết đó là " Sang đổi bạn". Trong dòng đời cuộn chảy lạnh lẽo hôm nay truyện hà hơi sưởi ấm chúng ta bằng hy vọng vào tình người.

Trong cuộc sống  riêng nhà văn Phan Đình Mình từng cho biết anh luôn phải "gồng" mình lên trước cuộc sống đang "vặn" đang "lồng" quanh như bão dữ? Có lẽ nhà văn đã nương tựa vào tình bạn mà bước đi mà vượt qua chặng đường mấy chục năm gian truân của đời riêng để giữ gìn màu quân phục giữ lòng mình thanh bạch và giữ cho ngôi nhà riêng của mình toả ngọn khói ấm? Và tình bạn đã dìu dắt anh qua những eo ngặt đời người? Chính thế mà anh dành  dòng văn tri ân tình bạn để viết  " Nơi hành lang bệnh viện"?

Văn viết về nông thôn hay những nhân vật từ nông thôn là dòng văn đại trà trong tiểu thuyết cũng như truyện ngắn của đất nước ta hàng trăm năm nay. Nhiều tác phẩm đã  thọ hơn đời người đời tác giả. Nhân vật bước ra khỏi trang sách sống bằng da thịt. Thở và nói tiếng nói nóng hổi chuyện thời cuộc. Nhưng khắc hoạ một nông thôn những con người nông thôn được ôm choàng bằng vòng tay bằng hữu thì tôi đọc được chưa nhiều.

Và một truyện ngắn chỉ là một nét sổ trong bức tranh về cuộc đời sáng tác của một tác giả. Có khi nét ấy là chút gió làm lay động tâm tư đã bất động khá lâu của người đọc. Cũng có thể đó là nét điểm nhãn mở ra cánh cửa khám phá tâm hồn của nhà văn và những gì tác giả quan tâm suốt sự nghiệp cầm bút của đời mình. Mời bạn đọc " Nơi hành lang bệnh viện" và tự cho ý kiến riêng.