CUỘC CHIẾN PHÁ VỠ NIÊM LUẬT THƠ DIỄN RA KHI NÀO?

 


( Ảnh cóppy từ mạng Internet)

Chuyện cũ viết lại Nguyễn Lâm Cúc


Xảy ra lâu rồi đã hàng trăm năm còn gì? Nhưng ngày nay chắc chắn có nhiều người chưa biết tường tận vì lười tìm hiểu vì không muốn biết vì muôn ngàn điều khác...Trong số những người chưa biết ấy có tôi vì vậy tôi viết lại bài viết này trước hết là để thỏa mãn cái sự tò mò của riêng mình về một "lịch sử" từng gióng dã những hồi chuông chôn vùi cái cũ trong thơ phá vỡ thể thơ niêm luật chặt chẽ và đẩy nền thi ca Việt Nam phát triển một bước dài.

Theo nhà phê bình lỗi lạc nhất của nền văn học Việt Nam trong thế kỷ XX và cho đến cả hôm nay nữa đó là ông Hoài Thanh ( trong Thi Nhân Việt Nam do nhà xuất bản Văn học xuất bản năm 1999 và căn cứ vào bài viết : MỘT THỜI ĐẠI TRONG THI CA- HOÀI THANH trong Thơ mới- Tác phẩm và lời bình. Nhà xuất bản Văn học xuất bản năm 2007) thì lời tuyên chiến  với niêm luật thơ hay còn gọi là thơ cũ được ông Phan Khôi gửi đi vào tháng 3 năm 1932 trên tờ Phụ nữ tân văn. Sau phát súng đầu tiên ấy hàng loạt nhà thơ đã hưởng ứng đứng đầu là nhà thơ  Lưu Trọng Lư rồi nhà thơ Thế Lữ Vũ Đình Liên Nguyễn Nhược Pháp Nhất Linh Đoàn Phú Tứ Huy Thông Vũ Hoàng Chương...càng về sau những người viết theo thơ mới càng đông họ được người yêu thơ trong nước thời bấy giờ chấp nhận. Nhà phê bình Hoài Thanh miêu tả: " Ông Phan Khôi hăng hái như một vị tướng quân dõng dạc bước ra trận." "Đem ý  thật có trong tâm khảm mình tả bằng những câu có  vần mà không bị bó buộc bởi niêm luật gì hết"

Có lẽ cũng nên khái quát lại một chút về thơ niêm luật đã thịnh hành ở Việt Nam trước đó. Tôi cũng xin trích lại một đoạn trong bài viết MỘT THỜI ĐẠI TRONG THI CA VIỆT NAM của nhà phê bình Hoài Thanh : " Đã lâu   người mình làm thơ chỉ làm những bài thơ tám câu mỗi câu bảy chữ. Theo ông Phan Khôi lỗi ấy qui cho khoa cử. Phép thi ngày xưa bắt học trò vào trường nhì làm một bài thơ theo thể thất ngôn luật. Thể thất ngôn luật vốn mượn của thi nhân đời Đường nhưng khi người ta đưa nó vào khoa cử nó bó buộc gấp mấy luật Đường. Theo luật Đường trong một bài thơ tám câu bốn câu giữa gọi là câu tam tứ câu ngũ lục và muốn nói gì thì nói. Phép khoa cử bắt phải gọi câu tam tứ là câu thực nghĩa là phải giải thích đầu đề cho rõ ràng hai câu ngũ lục là câu luận nghĩa là phải đem ý đầu bài bàn rộng ra. Thí sinh làm thơ nhất định phải theo qui mô ấy. Không theo hỏng"

Thời bấy giờ trên những tờ nhật báo chủ yếu đăng những bài viết về cuộc bút chiến giữa những người viết thơ mới và những tác giả bảo vệ thành trì đã suy tàn của thơ niêm luật. Ông Hoài Thanh nhận định: " Ở cái xứ vô sự này   câu chuyện văn thơ cơ hồ là câu chuyện độc nhất của số đông thanh niên nam nữ"

Không chỉ có trên mặt báo cuộc chiến này còn diễn ra ở nhiều diễn đàn ở Hà nội Qui Nhơn Quảng trị- Huế Sài Gòn. Trong đó không ít lần là những cuộc đăng đàn tranh luận từ cả hai phía.

Tuy nhiên sau một thời gian xuất hiện những bài thơ mới và được người yêu thơ đón nhận. Người viết tham gia ngày mỗi đông bởi vì cái khát vọng đổi mới : " Cái khát vọng cởi trói cho thi ca chỉ là khát vọng nói rõ những điều kín nhiệm u uất cái khát vọng được thành thực. Một nỗi khát vọng khẩn thiết đau đớn." Dấu hiệu đó đã được khẳng định vì cách sau đó vài năm thơ mới bắt đầu được công nhận trong lãnh địa trường học. Còn trên mặt báo thơ mới được người người tìm đọc vì vậy thơ cũ trên sách báo ngày một thưa dần. Mặc dù trong số họ có thi sĩ tài ba Tản Đà Nguyễn Khắc Hiếu khiến ông từng đăng mẩu quảng cáo: "Nhận làm thuê những thứ văn vui buồn thường dùng trong xã hội" hoặc quảng cáo bằng thơ nhận đóan lý số Hà lạc:

"...còn như tiền đặt quẻ

Nhiều 5$ ít có 3$

Nhiều ít tùy ở khách

Hậu bạc kể chi mà"

Đến đây tôi xin được trích kể về phía những nhà thơ bảo vệ thơ niêm luật cũ họ không hề đơn lẽ họ là những khả kính trong xã hội như Hoàng Duy Từ Nguyễn Văn Hanh Tản Đà Nguyễn Khắc Hiếu ông Tân Việt chủ bút báo Công luận ông Tùng Lâm và nhà hoạt động xã hội  lừng danh chí sĩ Hùynh Thúc Kháng cũng tham gia chống đối phong trào thơ mới.

Trong những bài bút chiến những cuộc tranh luận cái họ đưa ra bảo vệ thơ niêm luật đó là do niêm luật khó người viết thơ vì dốt không thông hiểu như một bọn mù nói mơ. Lại có một nữ thi sĩ tên Bích Ngọc viết lời tựa cho tập thơ " Những bông hoa trái mùa"( đây là tập thơ Đường luật xuất bản trong thời gian này). Trong lời tựa có ý khuyên: Làng thơ nên bỏ " ao ngoài" về tắm " ao ta dù trong dù đục". Một nhà thơ mới đã viết lời phản biện: ..."Dù ao nhà ấy đầy những bùn những vẩn. Tôi buồn người thục nữ có duyên đến thế mà kém vệ sinh"

Nhưng nguy hại cho thơ thật ra không phải vì phong trào thơ mới mà trong ngần ấy năm trời đã  định hình nhiều tên tuổi những nhà thơ Việt Nam với thơ mới thì trong làng thơ cũ không sáng tạo thêm được những bài thơ nào thực sự là thơ. Cho đến ngày nay nhắc đến thơ Đường thơ niêm vận luật lệ chặt chẽ vẫn những nhà thơ gắn với loại thơ này như Bạch Cư Dị Thôi Hiệu Hồ Xuân Hương ...( vì thơ Đường luật là loại thơ thi nhân Việt Nam ảnh hưởng nền thi ca Tàu)  chứ chưa định hình những gương mặt mới với thể thơ cũ. Tài năng nhà thơ Tản Đà Nguyễn Khắc Hiếu là người có nhiều khả năng vực dậy sự suy vong của nền thơ cũ...Nhưng bởi v: " cuộc đấu tranh thực ra không chỉ là đấu tranh phá vỡ khuôn khổ gò bó mà là phá bỏ một cái gì đã dùng đi dùng lại đến mòn mỏi y hệt như cả trăm năm người ta hát đi hát lại bấy nhiêu đề thơ bằng  một giọng thơ  không di dịch.

Nhà phê bình Hoài Thanh nhìn sự cuộc ấy và nhận xét : " Cái cảnh thơ cũ lúc tàn không đến đổi buồn tẻ thảm hại như cái cảnh suy vi của nền Khổng học. Năm 1930 ông Phan Khôi viết trên báo Thần Chung SaiGòn một thôi 21 bài chỉ trích Khổng giáo. Thế mà những môn đồ còn sót của đạo Khổng nguội lạnh như không" ( Trích MỘT THỜI ĐẠI TRONG THI CA- HOÀI THANH- Trang 144- Tác phẩm và lời bình)

Có lẽ tinh thần Nho Khổng chưa suy vi chỉ chuyển biến hình thái chuyển từ tầng lớp này sang tầng lớp khác như một chiếc áo choàng sang trọng trước đây được giới quí tộc nho sĩ nâng niu thì nay mảnh tàn y ấy vẫn đắc dụng không những gia đình nông dân vừa qua khỏi đói nghèo. Con dao vốn không nguy hại chỉ nguy hại ở chỗ cách dùng của người cầm dao.

Thoáng mà đã gần trăm năm kể từ cuộc chiến phá vỡ cái cũ trong khuôn khổ thơ  đã bị bào mòn. Nhưng nay liệu cái mới phôi thai và định hình từ cuộc chiến đó bây giờ phải chăng lại đang cũ và sự nguy hại là mỗi ngày đang có hàng ngàn bản  rập khuôn như vậy lại ra đời dưới tên thơ nhan nhản?

nguyenlamcuc

E vẫn còn khẩu hiệu

Hoàn toàn đồng ý với bạn hiền Bacsi đó là cần tôn trọng sự khác biệt không những ở môi trường quan hệ xã hội mà còn ở ngay trong gia đình trong bạn bè thân thiết và đồng nghiệp. Tuy nhiên cái tư tưởng sở hữu: cha mẹ coi con cái thuộc quyền sở hữu của người sinh thành và nuôi dưỡng nên thường áp đặt lên con cái những diều cha mẹ thích muốn. Người yêu sở hữu người mình yêu và đem người mình yêu bao bọc bằng quan niệm sống của mình.Vợ chồng trong gia đình Việt Nam càng bộc lộ sự hữu rõ rệt. Còn trong môi trường đồng nghiệp không tôn trọng sự khác biệt phần lớn xuất phát từ lòng đố kỵ. Bạn hiền có nghĩ như vậy không?

tpl

Chị Cúc ơi! theo em người phá niêm luật là cụ Hy Văn Nguyễn Công Trứ. Cụ đã viết theo lối hát nói là thể tự do hiện đại đấy. Những bài thơ của cụ đầy hào sảng không gò bó... Ý kiến nhỏ của em. Chúc chị khỏe và vui ạ!

Bs.Tản

@ Bạn hiền

Theo tôi mọi người nên tôn trọng sự khác biệt của người khác bởi chính những sự khác biệt ấy mà xã hội loài người mới phát triển vượt bậc như hiện nay
Nếu không có những nghi ngờ thì không có phát minh mới
Nếu không có những góc nhìn mới thì không thể có những...cái mới được tìm ra
Y học đã chứng minh không thể có 2 bộ não giống y nhau nên suy nghĩ của mỗi người luôn khác nhau.
Mọi qui luật nếu có đặt ra chẳng qua chỉ để qui ước hay tạo công thức cho những người mới chập chững bước vào một lĩnh vực nào đó. Khi họ đã nắm vững vấn đề họ sẽ bắt đầu phát huy trí não của riêng mình để tạo ra những thứ của riêng họ đó chính là sự khác biệt của mỗi người
Thầy giáo luôn dạy học trò theo đúng giáo trình bài bản học trò cần tuân thủ những điều đó. Nhưng khi đã học xong thì mỗi người có quyền và nên phát huy sở trường của mình để tạo lập những cái riêng biệt
Niêm luật chẳng qua để văn thơ được qui củ và hay ho Nhưng nếu sự phá vỡ niêm luật khiến cho một bài văn thơ hay hơn thì đó mới là...tuyệt phẩm
Chúc Bạn một ngày mới vui vẻ và bình an
Thân mến

Database error

ERROR From DB mySQL

DB Error: Database query failed!
» Error No: 1062
» Error detail: Duplicate entry '11700399' for key 'PRIMARY'
» Query: INSERT INTO bd_estore_online_users (id,store_id,sid,uid,username,usertype,ip,last_updated,last_page) VALUES (NULL,'2509','c488bvs35c9vtj256n7n0p67v3','0','Guest','0','54.81.110.186','2018-08-19 20:54:19','/a156543/cuoc-chien-pha-vo-niem-luat-tho-dien-ra-khi-nao/page-3.html')